خور كجاست؟
در فاصله 85 كيلومتري شمال غربي شهر بيرجند ،مركز استان خراسان جنوبي در كرانه شمالي دشت لوت ،روستايي با خانه هاي كويري خودنمايي مي كند به نام خور.در سبب نامگذاري آن بحث فراوان است،برخي گويند بدين سبب نام اين روستا را خور نهاده اند كه بر كرانه كوير است و نامي است كه بر شهرها و آباديهاي حاشيه دريا و كوير مي نهند،برخي روايت مي كنند كه در قديم نام روستا شهر سبز بوده و در پي جنگي كه در اين روستا در مي گيرد نام آن به خون و سپس خور تغيير پيدا مي كند.به گفته پدرم كه معمار اصلي خانه هاي خشت و گلي دوره اخير روستا مي باشد ،محل روستا با توجه به سفالهايي كه از زير خاك بيرون مي آيد تغييرات اندكي داشته است.محل كنوني آن در دامنه كوههاي آرك و بلنجير قرار گرفته است. ساكنان اوليه روستا با هوشمندي مكان آن را به گونه اي انتخاب كرده اند كه آب مورد نياز روستا كه تا پيش از لوله كشي روستا از طريق قنات تامين مي شده ،با شيب مناسبي از طرف كوههاي شمال شرقي روستا به سوي روستا سرازير شود.حوضه آبي قنات به اندازه مناسبي پهن و گسترده است وسبب شده آب آن حتي پس از چندين سال خشكسالي تغيير محسوسي نكند.آب قنات اضافه بر تامين آب نوشيدني روستا زمينهاي كشاورزي و باغهاي روستا را نيز سيراب مي نمايد. خانه هاي خشت و گلي و رديف بادگيرها از آرايه هاي اصلي روستا مي باشند ."گوده" كه گودي پهن و نسبتا عميقي است ،دور تا دور آبادي را در برگرفتهاست.گوده نتيجه ساليان دراز خاكبرداري و گودبرداري مردم روستا جهت حاصلخيز كردن زمينهاي كشاورزي است.با فرارسيدن سرماي زمستان و باران و برف رودخانه هاي فصلي از دامنه كوههاي آرك به راه افتاده و در پايان به گوده مي ريزند.
پايگاه هوايي دوازدهم شكاري و كارخانه ذوب آهن درحال احداث از مهمترين شاخصه هاي تمدن جديد در اطراف خور مي باشد.
راه آسفالته اي كه بيرجند را به شهرهاي غربي و مركزي ايران وصل مي كند از كنار روستا مي گذرد.از مهمترين آثار تاريخي روستا مي توان به آب انبار دوره صفوي ، قلعه ، سراي احمد بيك، قنات ، دالانه مدال(محمد دال ورباط قديمي روستا اشاره كرد.
ويژگي بارز بافت روستا كه آن را از بقيه روستاهاي دور و بر متمايز مي كند،بافت فشرده و بادگيرهاي پشت سرهم و كوچه هاي راسته و عمود بر هم كه در تابستان سايه ميسازدو در زمستان از هجوم بادهاي سرد و گزنده جلوگيري مي كند.
